PESEL-e nauczycieli w BIP. Usunięcie faktur nie wystarczyło

Wyciek danych nauczycieli w Słupsku pokazuje, dlaczego samo usunięcie pliku z BIP nie wystarczy. Sprawdź, jak przygotować dokumenty do bezpiecznej publikacji.

We wrześniu 2026 r. media opisały ujawnienie numerów PESEL nauczycieli ze Słupska w Biuletynie Informacji Publicznej. Chodziło o faktury za badania medyczne. Po usunięciu plików dane nadal można było znaleźć w Google. Opis incydentu w CyberDefence24.

Dla szkół, urzędów i biur rady to ważny powód, aby przyjrzeć się drodze dokumentu do publikacji. Kontrola powinna obejmować zarówno jego treść, jak i ostateczny plik, który otrzyma czytelnik. Po publikacji ograniczenie skutków pomyłki może wymagać działań w kilku miejscach jednocześnie.

Co wiadomo o incydencie w Słupsku?

Według CyberDefence24 sprawa dotyczy Szkoły Podstawowej nr 10. Radio Gdańsk opisało ją 2 września, a portal opublikował własne ustalenia 7 września 2026 r. Incydent potwierdził dyrektor szkoły; dokumenty usunięto, a sprawę zgłoszono Prezesowi UODO. Portal wskazał miejski BIP jako źródło publikacji.

Nie ustalono niezależnie dokładnej liczby poszkodowanych. Przywołane doniesienia nie potwierdzają też wykorzystania danych do oszustwa ani dokładnej daty zamieszczenia plików. Daty artykułów opisują nagłośnienie sprawy, nie początek ujawnienia. CyberDefence24, 7 września 2026 r..

Dlaczego usunięcie dokumentu z BIP nie kończy sprawy?

Redakcja CyberDefence24 znalazła PESEL-e w wynikach Google już po usunięciu źródłowych plików. Wniosek o odświeżenie wysłała 3 września; cztery dni później potwierdziła, że dane nie były już widoczne w wyszukiwarce. Ustalenia redakcji.

Warto rozdzielić dwie czynności: odebranie publicznego dostępu do pliku oraz aktualizację wyników wyszukiwania. Google udostępnia właścicielom witryn narzędzie do tymczasowego ukrywania wyników w Search Console. Samo ukrycie wyniku nie usuwa jednak dokumentu z internetu i wymaga odpowiednich działań u źródła. Dokumentacja Google: usuwanie wyników.

Osoba, która nie zarządza witryną, może skorzystać z narzędzia do odświeżania nieaktualnej treści, jeśli strona zniknęła lub usunięto z niej istotne informacje. Narzędzie aktualizuje wyniki Google; nie służy do usuwania treści pozostających na cudzym serwerze. Dokumentacja Google: odświeżanie nieaktualnej treści.

W procedurze reagowania warto więc zapisać, kto odpowiada za pliki w BIP, kto ma dostęp do Search Console i kto sprawdza wykonanie zgłoszeń. Ustalanie tych osób dopiero po wykryciu incydentu niepotrzebnie wydłuża reakcję.

Jawność wydatków wymaga oceny zakresu publikacji

Faktura związana z wydatkowaniem publicznych pieniędzy może zawierać informacje istotne dla kontroli społecznej. Nie oznacza to automatycznej zgody na udostępnienie każdego wpisanego do niej szczegółu.

Artykuł 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przewiduje ograniczenie jawności ze względu na prywatność. Jednocześnie zawiera wyjątek dotyczący informacji związanych z pełnieniem funkcji publicznych. Dlatego zakres ujawnienia trzeba oceniać w odniesieniu do konkretnej informacji, osoby i podstawy prawnej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej, art. 5.

Przy przygotowaniu dokumentu warto osobno ocenić kwotę i przedmiot wydatku, dane kontrahenta oraz dane osób wymienionych w opisie lub załączniku. Numer PESEL pracownika nie staje się potrzebny odbiorcom BIP tylko dlatego, że znajduje się obok informacji o płatności. Podobnie nie należy automatycznie usuwać wszystkich nazwisk: część informacji może podlegać ujawnieniu.

To zadanie dla pracownika odpowiedzialnego za zakres udostępnienia, w razie wątpliwości konsultowane z IOD lub obsługą prawną. Program może wskazać dane wymagające uwagi, ale nie rozstrzyga samodzielnie, co urząd ma obowiązek opublikować.

Dokument do księgowości i kopia do publikacji mają różne cele

Proponujemy prostą zasadę organizacyjną: do BIP trafia osobno przygotowana i zatwierdzona kopia dokumentu. Oryginał pozostaje w odpowiednim systemie lub aktach, zgodnie z zasadami przechowywania dokumentacji.

W codziennej pracy warto stosować pięć kroków:

  1. Ustal cel i zakres udostępnienia. Sprawdź, czy publikowany ma być cały dokument, jego część czy określona informacja. Uwzględnij wymagania dotyczące konkretnego rodzaju sprawy.
  2. Przejrzyj wszystkie strony i załączniki. Nie kończ kontroli na pierwszej stronie faktury, uchwały czy protokołu. Osobnego sprawdzenia wymagają również tabele, dopiski i skany dołączonych pism.
  3. Wskaż dane wymagające ochrony. Sprawdź identyfikatory, prywatne adresy, dane kontaktowe i informacje pozwalające rozpoznać osobę z kontekstu. Każde oznaczenie oceń w świetle celu publikacji.
  4. Przygotuj i sprawdź plik wynikowy. Kontrola powinna dotyczyć dokumentu po zastosowaniu anonimizacji, a nie samego podglądu zaznaczeń w programie.
  5. Zatwierdź właściwą wersję. Przy dokumentach zawierających wiele danych osobowych warto wprowadzić sprawdzenie przez drugą osobę. Po publikacji pobierz załącznik z BIP i upewnij się, że udostępniono zatwierdzoną kopię.

Dla biura rady taki sam sposób pracy można zastosować do skarg mieszkańców, petycji i załączników do uchwał. Punkt kontroli powinien znajdować się bezpośrednio przed udostępnieniem pliku, również wtedy, gdy dokument przygotowała inna jednostka.

Anonimizacja PDF powinna usuwać dane z pliku

Przy sprawdzaniu PDF-a sam wygląd strony nie wystarcza. Czarny prostokąt dodany jako element graficzny może jedynie zasłonić tekst. Potrzebna jest funkcja trwałego usuwania wskazanej treści oraz kontrola informacji ukrytych w dokumencie. Dokumentacja narzędzi do redakcji PDF rozróżnia usuwanie tekstu i obrazów od dodatkowego oczyszczania pliku. Dokumentacja Adobe: usuwanie poufnych treści.

Przed publikacją zalecamy sprawdzenie, czy usuniętej informacji nie można odnaleźć przez wyszukiwanie lub skopiowanie tekstu. Trzeba również uwzględnić warstwę OCR skanu, komentarze, załączniki i metadane. Brak wyniku przy prostym wyszukiwaniu jest pomocną kontrolą, lecz nie dowodzi sam w sobie pełnej anonimizacji.

Osobno należy przeczytać pozostawioną treść: nawet bez nazwiska opis stanowiska, sytuacji rodzinnej czy konkretnego zdarzenia może pozwalać rozpoznać osobę. Dlatego przegląd merytoryczny uzupełnia kontrolę techniczną.

Co zrobić, jeżeli dane już trafiły do internetu?

W pierwszej kolejności należy ograniczyć dalszy publiczny dostęp, powiadomić osoby odpowiedzialne za obsługę naruszeń i zabezpieczyć informacje potrzebne do wyjaśnienia zdarzenia. Warto odnotować adresy plików, moment wykrycia, zakres danych i podjęte działania. Nie wystarczy usunąć odnośnika, jeśli sam załącznik nadal można pobrać.

Równolegle administrator, przy wsparciu IOD, powinien ocenić ryzyko dla osób. Nie każde naruszenie podlega zgłoszeniu organowi: wyjątek dotyczy sytuacji, w której ryzyko naruszenia praw lub wolności jest mało prawdopodobne. Ocena i uzasadnienie decyzji wymagają udokumentowania. Wyjaśnienia UODO dotyczące zgłaszania naruszeń.

Jeżeli zgłoszenie jest wymagane, należy dokonać go bez zbędnej zwłoki, w miarę możliwości najpóźniej w ciągu 72 godzin od stwierdzenia naruszenia. Brak wszystkich ustaleń nie uzasadnia czekania z przekazaniem dostępnych informacji. UODO: termin zgłoszenia.

Gdy naruszenie może powodować wysokie ryzyko dla praw lub wolności osób, co do zasady wymagane jest również zawiadomienie tych osób bez zbędnej zwłoki. UODO: obowiązki administratora po wycieku.

Obsługa incydentu powinna obejmować także sprawdzenie wyników wyszukiwania i znanych publicznych kopii. Po opanowaniu sytuacji warto ustalić, na którym etapie zawiodła kontrola, i poprawić ten etap procedury.

Jak Redakt pomaga przygotować dokument do publikacji?

Redakt wspiera wyszukiwanie danych osobowych w PDF-ach i skanach oraz trwałe usuwanie zatwierdzonych fragmentów. Pracownik przegląda wskazania i decyduje, które informacje mają zostać zanonimizowane.

W opisanym procesie to narzędzie do przygotowania kopii przeznaczonej do udostępnienia. Pozwala połączyć wykrywanie danych z kontrolą człowieka i pracą nad plikiem wynikowym. Nadal potrzebne są decyzja o zakresie publikacji oraz sprawdzenie gotowego dokumentu. System nie usuwa wcześniej pobranych kopii ani wyników zapisanych przez wyszukiwarki.

Publikujesz faktury, skargi lub załączniki do uchwał? Przetestuj Redakt i sprawdź przygotowanie dokumentu przed wysłaniem go do BIP.

Najczęstsze pytania

Czy usunięcie PDF-a z BIP usuwa od razu dane z Google?

Nie należy tego zakładać. Trzeba sprawdzić wyniki wyszukiwania i w razie potrzeby zgłosić ich usunięcie lub aktualizację. Działania w Google nie zastępują odebrania dostępu do źródłowego dokumentu. Pomoc Google.

Czy każdą fakturę przed publikacją trzeba anonimizować?

Każdą należy sprawdzić. Zakres usuwania danych zależy od jej treści i podstawy udostępnienia. Trzeba zachować informacje podlegające jawności, a ochronić te objęte ograniczeniami dostępu. Ustawa o dostępie do informacji publicznej.

Czy automatyczne wykrycie PESEL-u wystarczy do zatwierdzenia dokumentu?

Nie. To jeden z elementów kontroli. Należy sprawdzić także inne dane, załączniki, kontekst wypowiedzi oraz skuteczność usunięcia wskazanych fragmentów z gotowego pliku.

Stan informacji: 16 września 2026 r. Opis zdarzenia oparto na wskazanej publikacji CyberDefence24. Zalecenia organizacyjne stanowią opracowanie redakcji Redakt.

Przetestuj anonimizację w systemie Redakt

Redakt to aplikacja internetowa MWC do anonimizacji PDF i skanów. AI wskazuje dane do sprawdzenia, a po Twoim zatwierdzeniu system trwale usuwa wybrane treści z dokumentu.

Wypróbuj Redakt bezpłatnie Poznaj funkcje systemu

Powiązane publikacje

Wróć do publikacji

Producent: MWC Sp. z o.o., ul. Kowalewicka 12, 60-002 Poznań, NIP 7831678932. Kontakt: info@mwc.pl.